[ مقدمه ] بسم اللّه الرّحمن الرّحيم هر جواهر محامد « 1 » كه غوّاصان درياى دين بصحّت دليل از قعر بحر دل بغوص ارادت بساحل زبان آرند نثار « 2 » حضرت واجب الوجودى باد كه مؤثّر در معرفت او با بقاء « 3 » تكليف تفكّر « 4 » و نظر است « 5 » ، و لال باد آن مدبر كه گفت : موجب آن معرفت تقليد و تعليم و خبر « 6 » است « 7 » . آن ملك متعال كه موصوف است بصفات كمال ، لم يزل و لا يزال ، عادلى منزّه از آنكه غبار تهمت جبرى و مشبّهى و معطّلى جمال كمال « 8 » او بيالايد ، تعالى عمّا تقول المجبّرة و تقدّس عمّا تظنّ المبتدعة . و صدهزار « 9 » درود و تحيّات از خداى تعالى و از همهء احبّا « 10 » بر زمرهء انبيا و رسل باد ، سفيران عالم غيب ، عرض مقدّس ايشان معرّا و مبرّا « 11 » از همه عار « 12 »

--> ( 1 ) - م : « چون جواهر محامد » ث : « جواهر و محامد » رجوع شود بتعليقهء 1 . ( 2 ) - ح : « نياز » . ( 3 ) - ح : « بايفاء » پس از قبيل « أوفى به عهده » است كه بمعنى « وفي به » است ؛ و عبارت اين نسخه بهتر است . ( 4 ) - ح : « فكر » . ( 5 و 7 ) - سيد مرتضى رازى ( ره ) در تبصرة - العوام گفته ( ص 201 - 202 چاپ استاد فقيد عباس اقبال ) : « اماميان گويند : معرفت خداى واجب بود عقلا خلاف مجبره كه گويند : بشرع واجب شود ، و گويند : معرفت خداى بفكر و انديشه در دلائل حاصل شود خلاف ملاحده كه نزد ايشان بقول معلم صادق حاصل شود » و نيز گفته : ( ص 181 ) : « اسماعيليان گويند : معرفت خداى تعالى بقول معلمى صادق حاصل شود » و نيز گفته ( ص 182 ) : « و حكايت صفات بارى و معرفتش بمعلم صادق بود » . ( 6 ) - ث ح : « جبر » . ( 8 ) - ح : « افعال » ( 9 ) - ث م : « صدور » . ( 10 ) - ث : « احياء » ( متن جمع حبيب است بمعنى دوست ، و حاشيه جمع حى بمعنى زنده ) . ( 11 ) - ح : « مبرا و مصفا » . ( 12 ) - ح : « عوار » و عوار نيز بتثليث عين بمعنى عيب است .